Triggers. We hebben er allemaal mee te maken. Herken je dit?

Iemand zegt iets tegen je en je voelt je geraakt. Je reageert feller dan je eigenlijk zou willen. Of zoals een cliënt laatst vertelde: iemand komt niet meer in mijn praktijk en meteen schiet de gedachte door mijn hoofd: “Wat heb ik fout gedaan?”

Op zo’n moment lijkt het alsof de reactie vanzelf ontstaat. En dat klopt ook. Een trigger activeert vaak een automatisch patroon van gedachten, emoties, lichamelijke reacties of gedrag. Voordat je het doorhebt, zit je alweer in een bekende reactie.

Wat zijn triggers?

Vaak denken we bij triggers aan emoties of gedachten. Maar wist je dat ook lichamelijke reacties en bepaald gedrag getriggerd kunnen worden?

Ook ik ervaar regelmatig triggers.

Zo ontving ik laatst een e-mail die gericht was aan een werkgroep waar ik deel van uitmaak. In die e-mail stond dat er vanuit de werkgroep bepaalde zaken niet goed waren opgepakt.

Op het moment dat ik dat las, gebeurde er van alles in mij. Ik voelde direct spanning rond mijn zonnevlecht. Mijn eerste reactie was om de mail weg te klikken. Ik wilde hem eigenlijk niet verder lezen. Het deed pijn.

Vervolgens kwamen allerlei gedachten op. Gedachten als: “Zie je wel, ik doe het niet goed.” en: “Misschien kan ik dit helemaal niet.”

Daarnaast voelde ik onmacht. We steken als werkgroep veel tijd, energie en aandacht in wat we doen, en op dat moment leek het alsof al die inspanningen niet werden gezien.

Ik realiseerde me dat de inhoud van de e-mail niet het enige was wat mij raakte. Er werd iets in mij getriggerd dat veel ouder was dan deze situatie. De e-mail was slechts de aanleiding; de reactie kwam voort uit een al bestaand patroon.

Juist door stil te staan bij wat er in mij gebeurde – lichamelijk, emotioneel, mentaal en in mijn gedrag – kreeg ik meer zicht op de route die mijn systeem automatisch volgde.

Dat is precies wat een trigger doet. Vaak denken we dat de gebeurtenis in het hier en nu de oorzaak is van onze reactie. Maar regelmatig raakt een situatie aan iets dat al veel langer in ons aanwezig is.

Een vriend van mij kreeg bijvoorbeeld regelmatig hoofdpijn wanneer er een feestje aankwam waar hij samen met zijn vrouw naartoe zou gaan. Achteraf bleek dat hij zich ongemakkelijk voelde in zulke situaties. In plaats van dat ongemak bewust te voelen, reageerde zijn systeem met hoofdpijn.

Dat gebeurt natuurlijk niet bewust. Het lichaam probeert je niet dwars te zitten. Het reageert op iets dat ooit als pijnlijk, spannend of onveilig is ervaren.

Hoe ontstaan automatische patronen?

Je kunt het vergelijken met een wandelpad in een bos. Hoe vaker hetzelfde pad wordt bewandeld, hoe duidelijker het zichtbaar wordt. Ook in onze hersenen ontstaan zulke paden. Wanneer een trigger wordt geraakt, kiezen de hersenen automatisch de bekende route.

Die route kan zichtbaar worden als een gedachte, bijvoorbeeld:

“Ik heb iets verkeerd gedaan.”

Of als een emotie, zoals boosheid omdat je je niet begrepen voelt.

Maar het kan ook een lichamelijke reactie zijn, zoals spanning, vermoeidheid, hoofdpijn of pijnklachten.

En soms zie je het terug in gedrag. Je trekt je terug, gaat pleasen, verdedigt jezelf, stelt iets uit of – zoals ik deed – je klikt een e-mail weg omdat deze te pijnlijk voelt om op dat moment te lezen.

Gedachten, emoties, lichamelijke reacties en gedrag zijn vaak verschillende uitingen van hetzelfde onderliggende patroon.

Kunnen lichamelijke klachten ook getriggerd worden?

Ons lichaam en onze hersenen staan voortdurend met elkaar in verbinding. Misschien herken je het wel: je kijkt naar een film waarin iemand zich pijn doet, en je voelt het bijna in je eigen lichaam. Terwijl je gewoon veilig op de bank zit.

Een bekend voorbeeld hiervan is het zogenaamde rubber arm experiment. Daarin blijkt hoe sterk onze hersenen bepalen wat we ervaren. Soms reageren lichaam en hersenen op wat zij denken dat er gebeurt, niet op wat er daadwerkelijk gebeurt.

Dit zien we ook terug bij sommige pijnklachten. Wanneer een blessure volledig hersteld is en er medisch gezien niets meer te vinden is, kunnen er toch nog pijnsignalen optreden. Dat betekent niet dat de pijn niet echt is. De ervaring is wel degelijk echt. Alleen volgt het lichaam mogelijk nog een oude route die in de hersenen is opgeslagen.

Misschien heb je wel eens gehoord: “We kunnen niets vinden” of “Je zult ermee moeten leren leven.”

Hoewel dat soms zo kan zijn, biedt de kennis over neuroplasticiteit – het vermogen van onze hersenen om te veranderen – ook hoopvolle inzichten.

Waarom bewustwording de eerste stap naar verandering is

Wat betekent dit voor jou?

Dat bewustwording de eerste stap is naar verandering.

Wanneer je leert herkennen wat jou triggert en welke automatische route vervolgens wordt gevolgd, ontstaat er keuzevrijheid. Dan hoef je niet langer automatisch dezelfde gedachte, emotie, lichamelijke reactie of hetzelfde gedrag te volgen.

Het mooie is: onze hersenen blijven ons hele leven veranderen. Nieuwe ervaringen kunnen nieuwe verbindingen creëren. Nieuwe routes.

Daarom begint verandering niet met het wegduwen van een trigger, maar met nieuwsgierig worden.

• Wat wordt er in mij geraakt?
• Welke gedachte verschijnt er?
• Welke emotie voel ik?
• Wat merk ik in mijn lichaam?
• Welk gedrag laat ik zien?
• En wat probeert dit patroon mij eigenlijk te vertellen?

Triggers herkennen: een eenvoudige oefening

Wanneer je deze vragen gedurende een week een paar keer per dag voor jezelf beantwoordt, ontstaat er langzaam een soort routekaart van jouw automatische patronen. Je gaat herkennen welke triggers steeds terugkomen en welke gedachten, emoties, lichamelijke reacties en gedragingen daarop volgen.

Deze bewustwording is de eerste stap naar verandering. Voordat je nieuwe routes kunt creëren, is het belangrijk om eerst de bestaande routes te leren kennen. Pas wanneer je ziet welke paden je hersenen automatisch volgen, ontstaat de mogelijkheid om bewust een andere richting te kiezen.

Juist in die bewustwording ontstaat ruimte voor iets nieuws.

Wil je hier verder mee aan de slag?

Heb je tijdens deze oefening patronen ontdekt waar je verder mee aan de slag wilt?

Neem gerust contact met me op. Samen kunnen we onderzoeken wat er onder de trigger ligt en hoe je nieuwe, helpende routes kunt ontwikkelen.

Je kunt hier meteen een afspraak maken.